Türkiye’nin önündeki en büyük mani döviz stokçuları

Ekonomik büyümeyi besleyen yatırım, üretim, istihdam ve ihracat üzere temel göstergelerde dünya ile müspet ayrışan Türkiye; dolar ve faiz üzerinden yapılan baskılara karşın güçlü büyümeye devam ediyor. Birinci çeyrekte yüzde 7,3 büyüme kaydeden Türkiye iktisadının bu yıl yüzde 5’in üzerinde büyümesi bekleniyor. Kovid19 salgınının aksilikleriyle gayrette başarılı bir imtihan veren Türkiye, kıymetli bir üretim, tedarik ve lojistik merkezi olduğunu dünyaya gösterdi.

KREDİLER ÜRETİME DEĞİL DOLAR STOĞUNA GİTTİ

Ekonomiyi faiz-kur-enflasyon üçgeninden çıkarma yolunu tercih eden iktisat idaresi, Türkiye Modeli ile üretimi, yatırımı, istihdamı ve ihracatı destekleyen bir para siyaseti geliştirdi. Bu yılın ikinci yarısından itibaren olumlu sonuçları görülmesi beklenen yeni iktisat modelinin meyvelerini toplamak Rusya-Ukrayna savaşın nedeniyle sarktı.

Enerji ve besin krizini tetikleyen milletlerarası gelişmelerin yanısıra Türkiye, içerde döviz ve faiz lobisiyle uğraş ediyor. Aralık 2021’deki kur spekülasyonunu bertaraf eden Türkiye, bir yandan da dolar stokçularıyla uğraşıyor.

YÜKSEK ARTIRIMLARA ÇANAK TUTTULAR

Türkiye’deki bankalarda 240 milyar dolarlık döviz var. 148 milyar doları şahıslara ilişkin olan bu dövizin büyük bir kısmı; yatırım ve üretim yerine paradan para kazanma alışkanlığı olan rantiye kısmının hesaplarında. Stokçular, bu dövizin yaklaşık 50 milyar dolarını son altı ayda aldı ve para piyasasını mayınlarla dolu bir alan haline getirdi.

Döviz stoklayarak dolar ve avroya olan talebi artıran firmalar, TL’yi zayıf düşürüp piyasanın istikrarını bozdu. Doların yükselmesine neden olan dolar stokçuları, fırsatçıların A’dan Z’ye her şeye daha fazla artırım yapılmasına çanak tuttu. Stokçular piyasadan dolar çektikçe kurlar yükseldi, kurlar yükseldikçe; besin, güç ve ulaşım başta olmak üzere iğneden ipliğe gelen artırımlar enflasyonu tetikledi. Türkiye’yi faiz-kur-enflasyon üçgenine hapsetmek isteyenlerin işlettiği bu rant çarkı, büyüyen Türkiye iktisadının önündeki en büyük mani olarak duruyor.

BDDK, 24 Haziran 2022 tarihinde yaptığı düzenlemeyle bankalarda 15 milyon lira ve üzeri döviz varlığı olan yahut şirketin cirosu ile faal büyüklüğünün yüzde 10’undan fazla dövizi varsa bu şirketler TL kredi kullandırmama kuralı getirdi.

15 MİLYON KURALI 5 MİLYONA İNSİN

Yaklaşık 1,5 aydır uygulanan düzenlemenin tesiri de sonlu oldu. Düzenleme haberiyle birlikte Dolar/TL düzeyi 17,35’ten 16,50’ye kadar düşse de ortadan geçen müddette Dolar/TL eski düzeyinin de üzerine çıktı. 15 milyon lira hududunun 5 milyon liraya indirilmesi, ciro koşulundaki oranın ise yüzde 10’dan yüzde 5’e düşürülmesi ve düzenlemenin şahıslara ilişkin hesapları da kapsaması kural.

KASADAKİ DOLARLARA DİKKAT

Bazı büyük firmaların; “Borcum var, onun için dolar alıyorum” diyerek piyasadan çektikleri dolarların değerli bir kısmını kayıt dışına çıkararak kasalara taşıyor. Hangi şirketin düzenlemeyi by-pas etmek için kredilerle aldıkları dolarları kasalarda tuttuğu merak ediliyor. Tıpkı kümeye ilişkin şirketlerin birbiriyle olan organik bağı ve şirketlerin ortak ve yöneticileriyle olan parasalı bağlantısının incelenmesi gerektiği belirtiliyor. Hem kayıt dışına çıkarılan paranın izini sürerken, hem de bankaların kredi kullandırırken “grup riski” kuralını işletmesinin ehemmiyetine dikkat çekiliyor.

KİŞİSEL HESAPLAR KAPSAMA ALINSIN

Bankalardaki döviz hesaplarındaki paranın 148 milyarı ferdî şahıslara ilişkin. Bu kadar yüksek ölçüdeki bir kaynağı bankalarda döviz olarak tutan dolar milyonerleri de ucuz buldukları için konut, yat ve otomobil üzere harcamaları için TL cinsi kredi almaktan geri durmuyor. Şahıs hesaplarındaki dövizlerin de iktisada kazandırılması için şirketler için yapılan düzenleme kapsamına alınması büyük ehemmiyet taşıyor.

STOKLAR ERİRSE HERKES RAHATLAR

Stok yaparak doları yükselten şirketler, vadesi gelmemiş deviz cinsindeki borçları nedeniyle daha fazla ödeme yapmak zorunda kalıyor. Kendi kendine ziyan manasına gelen bu durumdan kurtulmak için stokçular, ellerindeki dövizi satarak kurları aşağı çekebilir. TL’nin güçlenmesiyle firmalar, daha düşük maliyetle hammadde alma imkânına kavuşur.

Orhan Aydın

Türkiye’nin bekasını ve milletin refahını çalıyorlar

Hükümetin üretim ve istihdamı desteklemek için kamu bankaları üzerinden sunduğu kredilerin hedefine uygun formda kullanılması gerektiğini belirten Anadolu Aslanları İş Adamları Derneği (ASKON) Genel Lideri Orhan Aydın, global çapta yaşanan ekonomik ıstıraplarla gayrette gelişmiş ülkeler başta olmak üzere bütün dünyada zorluklar çekildiğini söyledi. Aydın, “Yeni iktisat modeli ile de yüksek döviz karşısında kayıpların önlenmesine yönelik kur muhafazalı TL mevduat hesapları açılmıştır. Döviz stokçuluğu yapmak yerine risk fazlası dövizler TL’ye çevrilerek burada kullanılabilir. Emsal biçimde ihracatçıya ve yatırımcıya yönelik düşük faizli ve uzun vadeli birçok kredi imkânı da sunulmuştur” dedi. Türkiye’de ekonomik refaha giden yolun ve metodun belirli olduğunu aktaran Orhan Aydın, “Kaynakları israf etmeden yatırım ve üretime yönelerek kalkınmamızı artırmalıyız. Bu bağlamda herkesin şuurlu olması, plan ve programlarını buna nazaran yapması gerekmektedir. Buna karşın elinde risklere karşı kâfi döviz bulunurken, ucuz kredi çekip bunu döviz alarak bir nevi döviz stokçuluğu yapan firmalar şunu düzgün bilmelidirler ki, bunu yaparken ülkemizin bekasından ve halkımızın refahından çalmaktadırlar. Açıkça bir ihanetin içinde olmaktadırlar” dedi.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.